ترجمه، چشم‌انداز تجربه

خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)-مهدی قراچه‌داغی در ۱۲ آبان ۱۳۲۶ در کاشان به دنیا آمد. ۶ سال اول ابتدایی را در مدرسه معارفی و سپس تا کلاس ۹ در دبیرستان امام خمینی مشغول تحصیل شد. بعد از آن به یزد رفت و ۲ سال در دبیرستان این شهر درس خواند. سپس برای ادامه تحصیل به تهران آمد و در رشته ریاضی در دبیرستان آذر دیپلم خود را اخذ کرد. قراچه‌داغی بعد از ورود به دانشگاه شهید بهشتی (ملی سابق) موفق شد در سال ۱۳۴۴ مدرک کارشناسی خود را در رشته اقتصاد کسب کند. وی بعد از گذراندن دوره سربازی، به انگلستان رفت و در رشته “کاربرد ریاضی در اقتصاد” مشغول به تحصیل شد، اما بنابر مشکلاتی، آن را رها کرد و به ایران بازگشت. وی سپس دوباره وارد دانشگاه شهید بهشتی شد و چهار سال در رشته اقتصاد عمومی با گرایش “اقتصاد و حمل و نقل هوایی” به تحصیل پرداخت. او خود می‌گوید: “طی چهار سال شاگرد اول دانشکده بودم.” قراچه‌داغی هم زمان با ورود به دانشگاه مشغول کار و فعالیت در هواپیمایی کشوری بود و به آن کار ادامه داده است.سالهای تحصیل در دانشگاه، در شرکت هواپیمایی هم مشغول به کار بودید‏ و‌ در آن شرکت هم به عنوان نخستین مدرس ایرانی انتخاب شدید. این انتخاب در چه حوزه‌ای از تدریس بود و مدرس چه بودید؟
ـ مدرس خدمات فرودگاهی و خدمات زمینیخودتان در این زمینه چگونه تحصیل کردید تا به عنوان مدرس انتخاب شدید؟
حدوداً به ۱۶ کشور مختلف دنیا سفر کردم و تخصص‌های متفاوت هواپیمایی را آموختم که از آن جمله می‌توانم به کشورهای آمریکا، انگلیس، سوئیس، آلمان، فرانسه، سنگاپور، مالزی، هند و ایتالیا اشاره کنم. این دوره‌ها را چگونه گذراندید؟
به صورت دوره‌های کوتاه‌مدت. رشته‌های هواپیمایی، دوره‌های کوتاه‌مدتی دارند. البته خلبانی دوره‌ای ۲ ساله است که تمام دو سال باید به صورت تمام وقت آن را بگذرانند. اما رشته‌های بازرگانی و خدمات فرودگاهی به دلیل کوچک بودن تخصص، دوره‌ای ۳ تا ۴ هفته‌ای دارند که روزی هشت ساعت باید در این مدت به آموختن پرداخت.

برای ترجمه به چند زبان آشنایید؟
فقط بر زبان انگلیسی تسلط دارم. البته زبان فرانسه را هم حدود ۵ سال خوانده‌ام، اما در حدی نیست که بتوانم کتاب ترجمه کنم.

چه شد که وارد حوزه روان‌شناسی شدید؟
به روانشناسی بسیار علاقه داشتم؛ زمانی که در دبیرستان تحصیل می‌کردم، تمام آثار فروید را که به زبان فارسی ترجمه شده بود خوانده بودم. در دانشگاه، با وجود اینکه رشته تحصیلی‌ام اقتصاد بود، به دلیل آشنایی و علاقه‌‌ای که به روان‌شناسی داشتم، در کلینیک‌های روان‌شناسی که استادان فن در آنجا درس می‌دادند، حضور پیدا می‌کردم و از نزدیک شاهد روان‌درمانی‌ها و مداوای بیماران قرار می‌گرفتم.

چرا به تحصیل در رشته روان‌شناسی نپرداختید؟!
در درجه اول به اقتصاد علاقه داشتم و حتی در هیچ کنکوری به جزء دانشکده اقتصاد شرکت نکردم. هم در دانشگاه تهران و هم در دانشگاه شهید بهشتی (ملی سابق) امتحان دادم و در هر دو نیز پذیرفته شدم. شیوه تدریس این رشته در دانشگاه تهران، شیوه کشور فرانسه بود و به موضوعات حقوقی بیشتر می‌پرداخت در حالی که اقتصاد در دانشگاه شهید بهشتی با روش ریاضی تدریس می‌شد و بسیار قوی عمل می‌کرد. به همین دلیل، در این دانشگاه ادامه تحصیل دادم.
درباره پرداختن به روان‌شناسی می‌گفتید. بعد؟
بله. در این کلینیک‌ها و کلاس‌ها و سمینارهای روان‌شناسی شرکت می‌کردم. در یکی از این کلاس‌ها، دکتر عیسی جلالی که در همان جا با هم آشنایی پیدا کردیم، می‌دانست که مترجم هستم و در رشته اقتصاد کتاب‌هایی را ترجمه کرده‌ام، پیشنهاد داد که چون به روان‌شناسی علاقه‌مندم، کتاب‌های این رشته را ترجمه کنم. کتابی در این باره به من داد به نام “سایکو سیبرنتیک” یا “روان‌شناسی تصویر ذهنی”. این کتاب نوشته دکتر “ماکس ول مارکز” است و در آن دوره، بسیار پر سر و صدا بود. ترجمه این کتاب باعث شد که یکی از پرفروش‌ترین کتاب‌های ایران باشد و امروز که حدود بیست و هفت سال از ترجمه آن می‌گذرد، این کتاب همچنان به چاپ می‌رسد و تا الان ۳۰ بار چاپ شده است.
ترجمه را از چه سالی شروع کردید؟
از سال اول دانشگاه. البته در آن زمان و در دوره ۴ سال کارشناسی، فقط برای دانشگاه ترجمه می‌کردم و به همین دلیل هیچ کتابی در آن فاصله چاپ نشد و ترجمه‌ها به صورت رساله‌ها و تزهای دانشجویی بودند یا مطالبی که دانشگاه از من می‌خواست و در اختیارم می‌گذاشت. مجموع این ترجمه‌ها در آن دوره به ده‌هزار صفحه می‌رسید.
زبان انگلیسی را از چه زمانی آموختید؟
پدرم کارمند ارشد بانک ملی بود. ۲۶ سال معاون بانک ملی کاشان و بعد از آن هم به عنوان رئیس بانک ملی در شعب مختلف ایران اشتغال داشت. بنابراین اوضاع اقتصادی مناسبی داشتیم از کودکی و در سن ۶ سالگی معلم خصوصی داشتم که هفته‌ای سه روز به خانه‌مان می‌آمد، زیرا در آن زمان در کاشان کلاس زبان خارجی وجود نداشت. من و خواهر و برادرم در خانه زبان انگلیسی را یاد گرفتیم.
کتاب ماکسول مالتز را ترجمه کردید؛ بعد؟
بعد از آن حدود هفت کتاب دیگر هم از او ترجمه کردم. دومین کتاب او کتابی بود با عنوان “روان‌شناسی اعتراض” و بعد از آن، ترجمه کتاب‌های روان‌شناسی سرعت گرفت و در این مدت ۵ مکتب روان‌شناسی را که در ایران وجود نداشت، اولین بار ترجمه و معرفی کردم که نخستین آن همان مکتب “روان‌شناسی تصویر ذهن” بود.
این مکتب چه موضوعی را مورد بحث قرار می‌دهد؟
می‌گوید هرچه را بتوانید در ذهن زیبا تصور کنید و حیات بخشید، در عمل به آن حیات بخشیده‌اید…
مکتب دیگر؟
کتابی را ترجمه کردم که شروع مکتب دیگری بود به نام “شناخت درمانی” و در حال حاضر نیز یکی از بزرگترین مکاتب روان‌شناسی دنیاست. ۵ کتاب شناخت درمانی را ترجمه کردم که در بسیاری از دانشگاه‌های ایران تدریس می‌شود. از جمله آنها کتاب “از حال بد به حال خوب” نوشته دکتر دیوید برنز است.
شناخت‌درمانی راجع به چه موضوعاتی بحث می‌کند؟
از مکاتب مختلفی که در بین مکاتب روان‌شناسی وجود دارد، مکتب فروید است که اعتقاد دارد، همه چیز به دوران کودکی بر می‌گردد و با کمک روان‌کاوی و تحلیل روانی، شخص بیمار را به زمان کودکی برمی‌گردانند و اغلب به شکل هیپنوتیزم است. الان پیروان این مکتب اندکند. شناخت درمانی می‌گوید شما هر چه فکر می‌کنید، احساس می‌کنید و معتقد است که نیازی به برگشتن به دوره کودکی فرد نیست تا از او پرسیده شود چه می‌بیند و چگونه است. این مکتب از رفتار درمانی نشأت گرفته و بعد خودش تبدیل به یک مکتب شد. شناخت درمانی شما را با تغییر دادن شناخت‌هایتان تحت تاثیر قرار می‌دهد یعنی با تغییر دادن طرز فکرتان و استدلال‌هایی که دارید، شما را از حالت افسردگی و اضطراب بیرون می‌آورد.
چگونه؟
برای از بین بردن اضطراب، از یک روش حساسیت‌زدایی سیستماتیک استفاده می‌کنند، مثلاً فرد را که دچار ترس دوری از خانه است، مرحله به مرحله در شرایط ترس قرار می‌دهند. این گونه که روز اول فرد را با یکی از نزدیکان مثل همسر، مادر و … به فاصله ۱۰۰ متر از خانه دور می‌کنند و فرد نمی‌ترسد. روز دوم همین کار را تکرار می‌کنند و روز سوم فرد را بدون همراه از خانه دور می‌کنند. روز پنجم این ۱۰۰ متر به ۲۰۰ متر تبدیل می‌شود و دوباره فردا را با یک همراه آشنا می‌فرستند و بعد دوباره همراه را حذف می‌کنند از این روش شرایطی پیش می‌آید که به صورت حساسیت‌زدایی و سیستماتیک فرد را به سمت بهبودی هدایت می‌کنند و باعث می‌شود اضطراب فرد فروکش کند. کتاب‌های زیادی در این زمینه ترجمه کرده‌ام مثل “روان‌شناسی افسردگی”، روان‌شناسی “از حال بد به حال خوب” و روان‌شناسی “وقتی اضطراب حمله می‌کند” و “عشق هرگز کافی نیست”.
از دیگر مکاتبی که به وسیله ترجمه‌های شما وارد ایران شد بگویید.
مکتبی به نام NLP است به معنای “برنامه‌ریزی عصبی کلامی.” برای از بین بردن اضطراب این مکتب تکنیک‌های خاصی دارد و بسیار سیستم مؤثری در یادگیری است. افراد سه دسته‌اند. دیداری، شنیداری و لمسی. آنانی که دیداریند اگر با چشم خود چیزی را ببینند، بهتر یاد می‌گیرند. آنانی که شنیداریند، از راه گوش دادن و لمسی‌ها از راه لمس. از این روش برای یادگیری دروس در مدارس می‌توان استفاده کرد؛ به این صورت که دانش‌آموزان مدرسه به این سه دسته تقسیم و به هر یک، از راه خود دروسی آموزش داده می‌شود. آنها معتقدند که از این راه می‌توان انقلابی در سیستم یادگیری به وجود آورد. همینطور در زمینه اضطراب و کاهش، آن در این زمینه نیز نقطه نظری در روان‌شناسی پیدا شد و آن تفاوت‌های مغزی بین زنان و مردان بود. از جمله کسانی که در این زمینه بسیار فعالیت داشتند دکتر “جانگ وی” بود که کتاب مردان مریخی و زنان ونوسی را نوشت و من هم نخستین کسی بودم که این کتاب را در ایران ترجمه کردم که الآن به چاپ چهل و پنجم رسیده است.
چه سالی ترجمه شده؟
حدود ۱۵ سال پیش و تقریباً سالی ۳ بار با تیراژ بالا چاپ می‌شود.
با توجه به آشنائیتان با حوزه روان‌شناسی‏، به نظر شما صحت این نظریه (تفاوت نظری زن و مرد) چقدر است؟
بسیار زیاد. جان گری می‌گوید: زن و مرد از هیچ نظر با هم مساوی نیستند و فقط در برابر قانون یکسانند و باید قوانینی که وضع می‌شوند، درباره هر دو به یک صورت اجرا شود. البته این تفاوت‌ها را نخستین بار خانم دبوراتانل مطرح کرد و بعد، جان گری و فرد دیگری به نام مایکل گوریان. در سانفرانسیسکو بوسیله دستگاه PET تحقیقات گسترده‌ای انجام شد به این صورت که به وسیله آن، اسکن‌های مغزی بسیار متعددی از زنان و مردان گرفتند و پی بردند که زن و مرد کاملاً متفاوتند و بنابراین، یادگیری آنها با هم فرق می‌کند. مثلاً مردان در درس ریاضی و فیزیک از زنان قوی‌ترند یا در بازی شطرنج به ندرت اتفاق می‌افتد که یک شطرنج‌باز خوب زن بتواند یک شطرنج‌باز خوب مرد را شکست دهد. اما زنان متقابلاً در یادگیری موضوعاتی مثل زبان، ادبیات و علوم اجتماعی از مردان توان و قدرت بیشتری دارند. نتیجه تحقیقات به عمل آمده این است که مغز انسان در دو نیمکره راست و چپ واقع شده. نیمکره چپ مغز در مردان قوی‌تر است و زنان نیم‌کره راست مغزشان. مردان می‌توانند فضایی ببینند و بنابراین راحت تر یک مسأله هندسی و چند بعدی را حل می‌کنند. دور هر نیمکره مغز تارهای بسیار زیادی تنیده شده، در نیمکره چپ مغز مردان همه تارها دور خود پیچیده و مقدار کمی با نیمکره راست در ارتباط است. اما زنان مقدار زیادی از تارهای نیمکره راست مغزشان روی نیمکره چپ هم آمده است و چون مردان فقط روی نیمکره چپ مغزشان این تارها را دارند، به صورت فوکوس می‌بینند و می‌توانند متمرکز شوند. اما زن‌ها در اصطلاح عکاسی، می‌توانند “وایدانگل” یعنی پهن ‌بینند و بنابراین از هر چیزی یکی را می‌بینند و وسعت دیدشان از مردان فراتر است. چون وسعت دید در مردان کمتر است و متمرکزتر از زنانند، راحت‌تر می‌توانند مسأله‌ای را حل کنند در حالی که زنان ارتباط‌ها را به دلیل وسعت دیدشان، بهتر درک می‌کنند. ترجمه این کتاب به حل اختلافات زناشویی کمک بسیار می‌کند.
در صحبت‌هایتان گفتید این مکتب به تفاوت‌های مغزی زن و مرد اشاره می‌کند؛ می‌گوید زن و مرد از هر نظر با هم متفاوتند فقط باید قانون، مساوی درباره آن‌ها اجرا شود. آیا تفاوت داشتن این الزام را بوجود نمی‌آورد که برای هر یک قانونی متفاوت وضع و اجرا شود؟
این قانون که گفته شد، حقوق بشری است. قوانین مشترکی که درباره انسان به معنای انسانی اجرا شود و به دلیل مشترک بودن در انسان بودنشان در برابر جرمی که مرتکب شده‌اند مؤاخذه و محاکمه می‌شوند.
حتی اگر انگیزه‌ها به دلیل همین اختلاف متفاوت باشند؟
بله
به نظر خودتان مهمترین کتابی که ترجمه کرده‌اید کدام است؟
در رشته‌های مختلف روان‌شناسی کتاب ترجمه کرده‌ام. نمی‌شود در یک گروه انتخاب کرد. مثلاً در زمینه تعلیمات روانی، کتاب “از حال بد به حال خوب” از همه بهتر است. در گروه مسایل زناشویی کتاب “عشق هرگز کافی نیست” و کتاب “مردان مریخی، زنان ونوسی” خوبند. در بخش کتاب‌های الهام‌بخش، کتاب “روان‌شناسی تصویر ذهنی” نیز مهم است.
به جز ترجمه، تألیف هم دارید؟
خیر، اما در حال تألیف کتابی هستم در زمینه تربیت کودکان و فعلاً مطالبی درباره‌اش جمع‌آوری کرده‌ام.
درباره بچه‌ها هم کاری کرده‌اید؟
۳۶ کتاب در مورد تربیت کودکان ترجمه کرده‌ام.
برای بچه‌هاست یا درباره آنها؟
درباره بچه‌ها. البته دو کتاب هم که برای نوجوانان‌ ترجمه‌ کرده‌ام. یکی به نام “انتخاب با شماست” و دیگری به نام “پرکردن شکاف”.
کتاب جدید در دست ترجمه دارید؟
حدود یک سال و نیم است که به شدت درگیر ترجمه کتاب‌های “برایان تریسی”‌ام، در زمینه مدیریت فروش و روان‌شناسی فروش. تا الان ۲۲ کتاب از تریسی ترجمه کرده‌ام که همچنان ادامه دارد.
درباره ترجمه‌‌هایتان چقدر آسیب‌شناسی می‌کنید؟
بسیاری از روان‌شناسان و روان‌پزشکان با من تماس می‌گیرند و اظهار می‌کنند که کتاب‌ها بر حال بیمارانشان تأثیر زیادی گذاشته. بسیاری از بیماران به من انتقال می‌‌دهند که با خواندن این کتاب‌ها متحول شده‌اند.
به عنوان مثال خانمی مراجعه کرد که از همسرش طلاق گرفته بود و گفت که اگر قبل از جدایی کتاب روان‌شناسی مردان مریخی و زنان ونوسی را خوانده بودم، این کار را نمی‌کردم. فروش کتاب‌ها و تیراژ بالای بعضی از آنها و … . همه اینها نشان‌دهنده تأثیرگذاری کتاب‌هاست.
با توجه به تفاوت‌های اعتقادی و فرهنگی کشور ما با کشورهای اروپایی، فکر می‌کنید جامعه ما چقدر می‌تواند از ترجمه کتاب‌های اروپایی و غربی استفاده کند؟
روان‌شناسی تبدیل به علم شده؛ یعنی همان‌قدر که می‌شود از یک فرمول در جبر یا هندسه استفاده کرد، در این باره هم از فرمول می‌توان بهره برد. مسایل روان‌شناسی فراگیرند مثلاً شخصی افسرده در ایران افسرده است و در آمریکا هم فرد افسرده است و فرقی نمی‌کند.
اما علت‌های افسردگی افراد با هم متفاوت است و در نتیجه درمان هم متفاوت خواهد بود.
گاهی علتی باعث افسردگی می‌شود و سیستم شیمیایی مغز را تغییر می‌دهد. یعنی تحت تاثیر حادثه‌ای، سیستم شیمیایی مغز فرد تغییر می‌کند. حالا چه در ایران و چه آمریکا موضوع، تغییر سیستم شیمیایی مغز است. بنابراین در روش‌های درمانی باید آن شخص را که مراجعه می‌کند و دچار افسردگی است یا میل به کارکردن ندارد، علاقه‌هایش کم و بد خلق شده، هدایت کرد تا به بهبودی وی کمک کند و راهی برایش روشن شود. این کتاب‌ها تکنیک‌اند و نشان می‌دهند مثلاً کسی که وسواس شستن دارد، تحت تأثیر یک هراس است حالا این فرد چه ایرانی باشد چه اروپایی یا آمریکایی، تفاوتی نمی‌کند.
با توجه به فعالیت شما در این زمینه، بیشترین اختلاف بین زن و مرد به چه دلایلی بر‌می‌گردد؟
بی سیاستی طرفین و ضعف مهارت‌های ارتباطی که اینها ناشی از بی‌توجهی به تفاوت‌های زن و مرد است. عدم تسلط به مهارت‌های گفتگو و محاوره و نیز ناهم‌خوانی‌های فرهنگی و … از دلایل اختلاف بین آن است و اینکه زن و مردی که نخست زندگی را با عشق شروع می‌کنند، بعد برای نگه داشتن شرایط مطلوب و گرمای خانواده، مهارت کافی را ندارند.
چگونه می‌توان این مهارت‌‌ها را آموخت؟
اگر کسی بخواهد اتومبیل سوار شود باید گواهینامه داشته باشد. اما از زن و مرد با این همه پیچیدگی که در روابط آنها وجود دارد، تنها گواهینامه‌ای که می‌خواهند، آزمایش خون و مبتلا نبودن به بعضی بیماری‌هاست. در هیچ جا از زن و مرد نمی‌خواهند که مدرکی را داشته باشند برای تربیت فرزند یا دوره‌های همسرداری یا اینکه مهارت‌های ارتباطی را کجا آموخته‌اند. در هیچ مدرسه‌ای این موضوعات آموزش داده نمی‌شود. بنابراین خود به خود طلاق و ناهمگونی بوجود می‌آید. ایران جزء کشورهایی است که طلاق در آن بسیار زیاد و نزدیک به آمار طلاق در کالیفرنیاست. براساس آماری که به دست آمده ۵۰ درصد از ازدواج‌‌ها به طلاق می‌انجامد و این‌ها همه به این دلیل است که زن و مرد نمی‌دانند چگونه باید زندگی کنند و هم دیگر را نمی‌شناسند.
شما در ایجاد و راه‌اندازی مؤسسه،آموزشگاه یا کارگا‌هی تلاش کرده‌اید که این گونه مسایل را آموزش دهد؟
کسی که می‌خواهد این کار را انجام دهد، باید مدرک تحصیلی و تخصصی‌اش در این زمینه باشد اما مدرک من اقتصاد است، بنابراین رسماً نمی‌توانم این کار را انجام دهم. اما باید این کار انجام شود و هرکس که می‌خواهد ازدواج کند، مدرک صلاحدید ازدواج را داشته باشد. بعضی از افراد “سایکوپات” و جامعه ستیزند مثلاً دختری می‌خواهد ازدواج کند تا انتقام مادرش را از پدری بدرفتار بگیرد. این یک نوع بیماری است. یا بی‌توجهی به مسایل فرهنگی مثلاً خانواده‌ای مذهبی است و خانواده‌ای غیرمذهبی. بسیاری از مسایل دیگر؛ فرض کنید درآمد یک خانواده در سال ۵۰۰ میلیون تومان است در حالی که در خانواده دیگر سطح درآمد سالی ۱۰ میلیون تومان. خود به خود وقتی ۲ فرد از این خانواده با هم ازدواج می‌کنند، آن کسی که درآمد بیشتری دارد می‌خواهد همانگونه زندگی ‌کند و دیگری به همان ۱۰ میلیون راضی است. درباره موضوع سواد مرد یا زن تحصیل کرد‌ه‌ای که همسری بی‌سواد اختیار می‌کند، بعد از مدتی متوجه می‌شود که حرف هم را نمی‌فهمند و همه اینها باعث مشکل زندگی زناشویی می‌شود.
شما نویسنده و اهل کاشانید. چقدر سهراب سپهری را می‌شناسید؟
من خواهر زاده سهرابم
با این ترتیب از سهراب بگویید و اینکه این نسبت چقدر در نویسندگی شما اثرگذار بوده؟
سهراب ۱۵ سال از من بزرگتر بود و ما دوستان بسیار نزدیکی بودیم؛ او بر ترجمه‌هایم بسیار تاثیر گذاشت. ترجمه‌هایم را به دقت می‌خواند و نظر می‌داد و اصلاح می‌کرد. اولین کتابم را با راهنمایی سهراب به چاپ رساندم و اینکه با ناشران بزرگی آشنا شدم، همه به دلیل وجود سهراب بود. هفته‌ای یک روز به استادیوم ورزشی برای دیدن فوتبال می‌رفتیم و هفته‌ای یک شب را با هم پیتزا می‌خوردیم؛ با هم کاشان می‌رفتیم. آنجا قریه‌ای به نام چیران بود که سهراب، بعداً در آنجا تقریباً چند بار و هر بار سه – چهار ماه در باغ مجهزی که داشتیم، تنها می‌ماند و شعر می‌گفت. روبروی این باغ هم قریه گلستانه بود. همان‌جایی که سهراب در شعرش می‌گوید: “در گلستانه چه بوی علفی می‌آید”
خلاصه دوران خوبی داشتیم.
از ویژگی‌های سهراب بگویید
به شدت اهل مطالعه و در زمینه روان‌شناسی بسیار ماهر بود و به خصوص در آثار یونگ. شیفته طبیعت بود. دوستدار کویر و عاشق تخته سنگ‌ها و تک درختها و جوی آب. نقاشی می‌کرد، شعر می‌گفت. در همه این صحنه‌ها من با او و نزدیک هم بودیم. الان هم کتابی در حال تهیه است به نام “نامه‌های سهراب”. وقتی سهراب برای برپایی نمایشگاه نقاشی‌های خود به نیویورک رفته بود، چند نامه‌نگاری با هم داشتیم که در این کتاب آمده است.
این کتاب کار خودتان است؟
خیر، خواهر سهراب – پریدخت سپهری – نامه‌ها را گردآوری و چاپ کرد.
شما که از نزدیکان سهراب بودید، فکر می‌کنید چه ویژگی‌ در او، وی را بزرگ و مشهور کرد؟
سهراب استعداد زیادی داشت و روحش بسیار لطیف بود، خودش می‌گوید: “اهل کاشانم، خُرده هوشی دارم، سرسوزن ذوقی …
از هوش بسیار بالایی برخوردار بود و ذوق عجیبی داشت، بی‌ریا بود. از طبیعت الهام می‌گرفت. دوستدار حیوانات و موجودات زنده دنیا بود و چهره‌ای مردمی داشت. کتاب “هشت کتاب” او تقریباً در بسیاری از خانه‌ها یافت می‌شود.
شما در حوزه ترجمه رمان هم کارهایی انجام داده‌اید. ترجمه‌هایتان به چند جلد می‌رسند؟
حدود ۱۵ جلد. نخست ۲ رمان ترجمه کردم از “وی اس نیپال” به نام “خم رودخانه” و “در کشور آزاد”. وی اس نیپال نویسنده هندی‌الاصل و استاد ادبیات دانشگاه اکسفورد است. چند سال گذشته برنده جایزه ادبی نوبل شد و کتاب “خم رودخانه” نقش اساسی را در برنده شدنش داشت زیرا کتاب بسیار جالبی است.
رمان‌هایی که ترجمه کرده‌اید بیشتر بر چه محورهایی استوارند؟
به عنوان مثال، وی اس نیپال یک داستان را درباره هند نوشته و یکی درباره کشور زعیر در آفریقا. کتاب دیگری درباره کشوری نزدیک آفریقای جنوبی. در تمام این کشورها به فقر بسیار شدیدشان اشاره می‌کند. ۲ رمان دیگر ترجمه کرده‌ام یکی به نام “نجواگر اسب” و یکی دیگر به نام “حلقه” که نویسنده آن‌ها آمریکایی است. کتاب نجواگر اسب برنده چندین جایزه اسکار شد زیرا از روی آن فیلم ساختند. غیر از اینها، سه رمان برای نوجوانان ترجمه کرده‌‌ام به نام “ضربه‌های عقاب”، “عقرب” و “آرک انجل” که ۲ تا رمان نخست چندین بار به چاپ رسیده و آخرین هم زیر چاپ است. این کتاب‌ها برای نوجوانان و داستانی تخیل و نویسنده آن‌ها ارویتس است. بعد از آن، کتاب “فصل‌های دل” را ترجمه کرده‌ام و نیز کتابی به نام “فرشته”. فرشته در واقعه داستانی حقیقی و مربوط به دوران عثمانی‌ها در ترکیه است. کتاب “خیال باطل” از ترجمه‌های دیگرم بود که ماجرای زنی در دربار عربستان است.
چرا سراغ ترجمه رمان رفتید؟
به تعبیری، سراغ رمان نمی‌روم. در ازای هر ۱۵ کتاب روان‌شناسی که ترجمه می‌کنم به ترجمه یک رمان می‌پردازم زیرا ترجمه رمان قلمم را روان‌تر می‌کند. علاقه زیاد به ترجمه رمان ندارم اما بعد از انجام این کار احساس می‌کنم ترجمه‌هایم سلیس و روان‌تر انجام می‌شوند.
مبنای انتخاب رمان‌هایی که ترجمه می‌کنید چیست؟
مبنای خاصی ندارد؛ با افرادی که رمان‌ها را می‌شناسند مشورت می‌کنم.
به این معنی که به دنبال موضوع خاصی نیستید؟
خیر. رمان‌ها را آنهایی که رمان‌ خوانند برایم انتخاب می‌کنند و می‌آورند. مثلاً درباره کتاب فرشته که نویسنده‌اش ایرانی است و به زبان انگلیسی نوشته شده، اینگونه بود که شخصی کتاب را آورد و من خواندم و دیدم کتاب خوبی است و البته بعضی بخش‌هایش را حذف و بعد ترجمه کردم.
چند ساعت در روز مطالعه می‌کنید؟
روزی ۱۲ ساعت ترجمه دارم و نمی‌رسم که مطالعه شخصی داشته باشم. ۱۲ ساعت ترجمه ۴ کتاب است که باید آن را مطالعه کنم. اگر اینگونه حساب کنیم، با روزی ۴۰ صفحه ترجمه، به اندازه کافی مطالعه می‌شود. اما مطالعه آزادم بیشتر کتاب شعر است
به شعر علاقه دارید؟
برای ترجمه بسیار لازم است.
به جز شعر؟
آثار ورزشی
اهل ورزش هم هستید؟
زمانی در رشته‌ دو و میدانی قهرمان دانشگاه‌های کشور بودم. ۵ سال سرمربی تیم ملی دختران ایران و ۱۶ سال سرمربی تیم ملی پسران ایران بودم و اکنون نیز عضو کمیته فنی فدراسیون دو و میدانی‌ام. مدتی هم دبیری فدراسیون را به عهده داشتم.
کدام رشته دو و میدانی؟
۴۰۰ و ۸۰۰ متر، البته ۱۵ سال هم مفسر تلویزیونی در این رشته بودم و حالا هم گاهی برای اظهار نظر در این عرصه دعوت می‌شوم.
کمی هم از مقالاتتان بگویید
در مجلات مختلف مقالات بسیاری داشته‌ام. از جمله برای ۱۰۰ شماره کیهان ورزشی نوشته‌ام. در زمینه ورزشی – آموزشی و در اطلاعات ورزشی، مقالات بسیاری دارم. در مجله دانش و ورزش سرمقاله نوشته‌ام. در مجلات روان‌شناسی جامعه – روان‌شناسی موفقیت، هر چند وقت یک بار مقاله می‌نویسم و الان نیز در اطلاعات جوانان تقریباً یک شماره در میان، مقاله‌ای از من چاپ می‌شود.
از اینکه وقتتان را در اختیار ایبنا گذاشتید تشکر می‌کنم.
***
ترجمه‌ها
۱۰۰ قانون بی‌چون و چرا برای موفقیت در تجارت
آشتی با مرگ (اوحدی)
آفرینش فراوانی (پیکان)
آماده باشیم یا نباشیم، زندگی از راه می‌رسد (پیک بهار)
آموزگار و فشارهای روانی (پیک بهار)
آینده خود را خلق کنید (ذهن ‌آویز)
آیین شوهرداری (البرز)
احساس شادابی (پیکان)
اختلال ساختگی (پیکان)
اختیار شما در دست کیست؟ (قطره)
از حال بد به حال خوب (زرکوب) آسیم
از حال بد به حال خوب (شمیز) آسیم
از خودتان پذیرایی کنید (البرز)
استرس خوب / بد / زشت (دایره)
استرس و خانواده سالم (البرز)
اصول آماده‌سازی تیم ۱۰۱ (تهران)
افسردگی و درمان آن (قطره)
اگر حقیقت داشت (پیکان)
اگر زندگی بازی است، این قوانینش است
امان از دست بچه‌ها (البرز)
انتخاب با شماست (پیکان)
اندیشه‌های الهام‌بخش (نخستین)
انسانهای مؤثر (پیکان)
اوج موفقیت (آسیم)
با آرامش ذهن به ثروت برسید (درسا)
با هم برای همیشه (پیکان)
بچه‌ها بهشتی هستند (پیکان)
بخشودن (درسا)
برنامه پرواز (ذهن‌آویز)
برنامه‌ریزی عصبی – کلامی (البرز)
بزرگترین درسهای زندگی (آسیم)
به روش خود ثروتمند شوید (ذهن آویز)
بهترین دوران زندگی زن (قطره)
بهترین زمان زندگی شما در این لحظه (پخش)
بهترین سال زندگی شما (آسیم)
بیا من و تو ما بشویم (دایره)
بیندیشید و ثروتمند شوید (شباهنگ)
پنج دقیقه‌ی خوب (مهر)
پیام‌ها (شباهنگ)
پیروزی (آسیم)
تاریخچه روانشناسی (پیکان)
تجارت امروز (برخورد با زورگویان) ایران بان
تجارت امروز (مدیر جدید موفق) ایران بان
تجارت امروز (مدیریت استرس) ایران بان
تجارت امروز (مدیریت شغلی) ایران بان
تجارت امروز (مدیریت موفق پروژه) ایران بان
تجارت امروز (مذاکره‌ی موفق) ایران بان
تحول ذهن با توجه به تن (اوحدی)
تربیت مثبت (قطره)
تربیت مسموم (آسیم)
تربیت مسموم (البرز)
تربیت نوجوانان با عشق و منطق
تسخیر خوشبختی (البرز)
تصویرسازی ذهنی (نقش ونگار)
تفاهم (دنیای کتاب)
تفاهم منفی (شباهنگ)
تو همه اندیشه‌ای (پیکان)
توطئه جهانی (پیکان)
تیپ شخصیتی من کدام است؟ (پوینده)
جادوی مدیریت (نخستین)
جادوی موفقیت (آسیم)
جامعه نیمه بالغ ها
چرا مردها هرگز به یاد نمی‌آورند و … (اوحدی)
چرا مردان اتو نمی‌کشند (البرز)
چرا مردها دروغ می‌گویند و … (البرز)
چگونه از عطش دلبستگی رهایی یابیم؟ (قطره)
چگونه با هر کسی صحبت کنیم (ذهن آویز)
چگونه ثروتمند شویم (ذهن آویز)
چگونه حرف بزنیم تا نوجوانها گوش بدهند و … (مهر)
چگونه دوست بداریم؟ (نشر رائین)
چگونه فرزندانی خوش رفتار … (پیک بهار)
چگونه مانند لئوناردو (کتاب تمرین)
چگونه مانند لئوناردو فکر کنیم (البرز)
چگونه مانند میلیونرها فکر کنیم (پیک پیکان)
چیزی نمانده بود زندگی‌ام تباه شود (پیکان)
حرف اضافی ممنوع (پیک بهار)
حلقه (البرز) زرکوب
حلقه شمیز (البرز)
خانواده (البرز)
خانواده (درسا)
خانه شن و مه (پیکان)
خانه شن و مه (پیکان)
خلاقیت (پیک بهار)
خواب بدون گریه (پیک بهار)
خواب و بی‌خوابی (مثلث)
خود شکوفایی (شباهنگ)
خیال باطل (اوحدی)
در کشور آزاد (دایره)
در جستجوی خوشبختی (البرز)
در جستجوی عشق و زندگی (اوحدی)
درس اول: الفبای زندگی (پیک بهار)
درس میلیونر (ذهن‌ آویز)
درمان اضطراب و افسردگی (مهر)
درمان افسردگی (آسیم)
دشواریهای گفتگو (پیکان)
دفتر تمرین هفت عادت مردمان موفق (پوینده)
دوست بدارید اما لوس نکنید (پیک بهار)
ده قاعده طلایی در کار (پیک بهار)
ده قدم تا نشاط (آسیم)
ذهن بی‌انتها – جسم پردوام (زرکوب)
رابطه مؤثر مهارتهای زناشویی (شباهنگ)
رابطه همسران (پیک بهار)
راه موفقیت (ذهن ‌آویز)
راه نبوغ (پیکان)
راه نفوذ در دلها (ذهن‌آویز)
راهکار برتر (ذهن آویز)
راهکارهای زندگی برای نوجوانها (آسیم)
راهکارهای موفقیت (ذهن‌آویز)
راهنمای دل (پیکان)
راهنمای روح (پیکان)
راهنمای سلامت روان (البرز)
راهنمای موفقیت نائومی (آسیم)
راههای ساده برای زندگی سعادتمند (نخستین)
رفتار کودک (زرکوب) شباهنگ
رقص با شادیها (نخستین)
رموز موفقیت در مدیریت و رهبر ان ال پی (پیکان)
روابط مخرب (اوحدی)
روانشناسی اضطراب (دایره)
روانشناسی افسردگی (دایره)
روانشناسی بلوغ (دایره)
روانشناسی تصویر ذهنی (شباهنگ)
روانشناسی تنبلی (دایره)
روانشناسی توافق (شباهنگ)
روانشناسی خلاقیت (شباهنگ)
روانشناسی رشد از تولد تا ۲۱ سال (دایره)
روانشناسی عزت نفس (نخستین)
روانشناسی موفقیت با ذهنیت مثبت (آسیم)
روزهای زندگی (مردان مریخی – پیکان)
رها از اضطراب (پیک بهار)
رها از افسردگی (پیک بهار)
رهایی (اوحدی)
رهایی از استرس (جیبی) آسیم
رهایی از ترس (پیک بهار)
رهایی عاطفی (نگاه)
زن در گذر میانسالی (پیکان)
زن و اضطراب (مهر)
زن واسپرده (آسیم)
زن، مرد، ارتباط (دایره)
زنان شیفته (پیکان)
زنانی که مردان آنها را دوست دارند (مهر)
زندگی، عشق و دیگر هیچ (دایره)
زندگی شاد (شباهنگ)
زندگیتان را در هفت روز تغییر دهید(قطره)
زوج‌های عاشق (پیک بهار)
سالمندان (دایره)
سالهای شیرین نوجوانی (دایره)
سخت نگیرید باور کنید که مهم نیست (هستان)
سفرهای دور و دراز (ذهن آویز)
سلامتی هم زیباست (دایره)
سن واقعی (شباهنگ)
سودای عشق (پیکان)
سه‌شنبه‌ها با موری (البرز)
سیر درمانی (نخستین)
شعله‌های خشم (البرز)
شناخت درمانی و مشکلات روانی (درسا)
شوهر تنبل (پیک بهار)
شیوه‌های آموزش به دانش‌آموزان خشمگین… (پیک بهار)
صفت‌های بایسته یک رهبر (تهران)
ضربه‌های عقاب (ایران بان)
عادت هشتم (پیکان)
عاشق شوید و در عشق بمانید (قطره)
عشق پایدار (پیکان)
عشق پردوام (درسا)
عشق ممنوعه (البرز)
عشق موردنظر شما (آسیم)
عشق هرگز کافی نیست (ذهن آویز)
عقده‌ها (پوینده)
عقرب (ایران بان)
غلبه بر عادت‌های مزاحم (پیکان)
فرزندان با اعتماد به نفس (پیکان)
فرزندان خوب تربیت کنیم (اوحدی)
فرشته (اوحدی)
فصل‌های دل (زرکوب) اوحدی
فصل‌های دل (شمیز) اوحدی
فکرتان را عوض کنید تا زندگی‌تان تغییر کند (ذهن آویز)
فوق ستاره فروش شوید (ذهن آویز)
قبل از تنهایی (دایره)
قدرت زمان (ذهن‌آویز)
قصر شیشه‌ای (البرز)
قصه درمانی (دایره)
قوانین ثروت (ایران بان)
قوانین زندگی (ایران بان)
قورباغه را بخور (ذهن آویز)
کارتهای مریخ و ونوس (آسیم)
کتاب عادتهای خوب (آسیم)
کلمات آرامبخش (جیبی) آسیم
کلمات شفابخش (البرز)
کلید اسرار جک کنفیلد (ایران بان)
کلید جو ویتال (ایران بان)
کمک من عاشق یک خودشیفته هستم (پوینده)
کنترل و مدیریت استرس (نخستین)
کوهستان سرد (آسیم)
کی و چگونه نه بگوییم (پیک بهار)
لحظه (اکنون) اوحدی
مادام مائو (اوحدی)
مادر از زندگی‌ام متنفرم (پیک بهار)
مدیریت استرس (پیکان)
مدیریت بحرانهای دوران نوجوانی (پیک بهار)
مدیریت خانواده (نخستین)
مرا نمی‌فهمی (دایره)
مردان مریخی، زنان ونوسی (در محیط کار) پیکان
مردان مریخی زنان ونوسی (زرکوب) آسیم
مردان مریخی زنان ونوسی (شمیز) ذهن آویز
مرکز توجه (آسیم)
مریخیها و ونوسیها (شروع دوباره) پیکان
مریخیها و ونوسیهای واقعی (پیکان)
مریخیها و ونوسیها در عشق (پیکان)
مسئولیت‌پذیری (شباهنگ)
مشق شب بدون گریه (پیک بهار)
معجزات عملی مریخ و ونوس (پیکان)
معجزات ارتباط و (ان، ال، پی) آسیم
معجزه باور (اوحدی)
من، دیگو (پوینده)
منظور ما این نبود (دایره)
موفقیت بی‌قید و شرط (قطره)
موفقیت ذاتی (پیکان)
موفقیت شغلی (ذهن آویز)
مهارت‌های عملی زندگی (ذهن ‌آویز)
مهارت‌های زندگی (ذهن‌ آویز)
مهارت‌های زندگی برای نوجوانها (ذهن‌ آویز)
میانسالی و بعد از آن (نخستین)
ناجیان زندگی (قطره)
نترسیم و عشق بورزیم (البرز)
نجات رابطه (ذهن آویز)
نجات رابطه (هستان)
نجوا با کودک (پیکان)
نجواگر اسب (البرز)
نظم‌آموزی به کودکان (پیک بهار)
نقطه بحران (آسیم)
نقطه شروع (کتاب بهمن)
نکته‌های گهربار برای مدیران (جیبی، نخستین)
نوبت شادی (تهران)
نوجوان امروز (پیک بهار)
نوجوانها سخت نگیرید (تهران)
نیروی بیکران و خواب آرام (پیکان)
وابستگی سالم (پیک بهار)
وقتی اضطراب حمله می‌کند (زرکوب، رقعی) آسیم
وقتی اضطراب حمله می‌کند (شمیز، رقعی) آسیم
هدف (برایان تریسی) ذهن آویز
هرگز نگویید هرگز (قطره)
هری پاتر و جام آتش (ذهن آویز)
هفت اشتباه بزرگ پدر و مادر (آسیم)
هفت اصل اخلاقی برای موفقیت در ازدواج (آسیم)
هفده دروغ و یک حقیقت (آسیم)
همه چیز امکان‌پذیر است (آسیم)
یادگیری ریاضی و علوم (پیک بهار)
یادمان یکصدمین سال مورتی (زرکوب)
یادمان یکصدمین سال مورتی (شمیز)
یک دو سه معجزه‌ای در تربیت کودک (پیک بهار)