وبلاگ
مراحل چاپ کتاب
مراحل چاپ و انتشار کتاب در این انتشارات
نشر نخستین براساس گزیده کاری، کتابهایی را سفارش و یا از میان کتابهای ارائه شده از جانب مؤلفین و مترجمین محترم انتخاب مینماید. کتاب انتخاب شده با توجه به شیوهی نگارش، نامگذاری، فصلبندی، جدولگذاری، مصورسازی و مشخصههای دیگر (و در ترجمه با اصل کتاب ترجمه شده مطابقت داده میشود) پس از بررسی به صورت دستنویس یا تایپ شده تحویل گرفته و با عقد قرارداد در نوبت مراحل آمادهسازی قرار میگیرد که به شرح زیر است:
۱- مراحل آماده سازی کتاب:
الف- نسخهپردازی: انتخاب نوع قلم و اندازهی آن، در متن، عناوین، تیترها، پانویسها، سرصفحهها و فاصلهی سطرها سرصفحه، پاصفحه، حاشیهها و همچنین تعداد صفحات تقریبی براساس ضرایب فرمهای چاپی ۸ وترجیحاً ۱۶ صفحهای. سپس، تایپ متن دستنویس و اسکن تصاویر و رسم نمودار و جداول و … و اجرای طراحی اولیه …. در صورت نیاز
ب- بررسی وتصمیم درمورد قطع کتاب، قطع کتابها در ایران غالباً رقعی یا وزیری هستند. کتاب معمولاً در اندازههای مختلفی چاپ میشود و بستگی به ردهی سنی، حجم کتاب، سلیقهی مخاطب و بازار فروش و دید ناشر و مؤلف دارد. نوع قلم نوشتهی کتابها معمولا نازنین، میترا، لوتوس، زر یا به سلیقه از قلم نوشتههای دیگر استفاده میشود. اندازهی قلم، فاصلهی سطر و سر صفحه و پا صفحه نیز نیز بر اساس سلیقه و دید زیباشناسی ناشر و مؤلف و استانداردهای چشمی که در بازار کتاب رایج هست تنظیم میشود. قطعهای عام در بازار کتاب ایران ( قطع جیبی، قطع پالتویی، قطع رقعی، قطع خشتی (مربعی)، قطع وزیری، قطع وزیری کوتاه، قطع رحلی کوچک، قطع رحلی بزرگ میباشد.
ج- پریینت اولیه وغلط گیری و ویراستاری
د- تهیه نسخهی نهایی کتاب شامل صفحه عنوان- شناسنامه و درج کد شابک (کد ۱۳ رقمی شناسایی بینالمللی کتاب (ISBN) و متن کتاب
۲- مراحل اخذ مجوز کتاب:
الف: فیپا نویسی کتاب در کتابخانه ملی صورت می گیرد این مرحله معمولاً یک تا دو هفته زمان میبرد. ( این مرحله کامپیوتری است)
ب- ارسال یک نسخه از کتاب ( پیدی اف) به همراه شناسنامه فیپا نویسی شده و فرم درخواست مجوز توسط انتشارات از طریق کامپیوتر به اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی جهت اخذ مجوز قبل از چاپ. کتاب به هیأت بررسی نشر کتاب وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ارجاع میگردد. مجوز این هیأت پس از بررسی و مطالعه به ناشر اعلام میگردد و در مواردی که نیاز به حذف و یا اصلاح بخشهایی از کتاب است با اشاره به صفحه و کلمه و یا جمله مورد نظر ناشر را در جریان قرار میدهند و ناشر موظف است که صفحات مورد نظر را بعد از اصلاح مجدد ارسال و منتظر پاسخ بماند.(گاهی کتاب به دلایلی در هیأت بررسی غیر قابل چاپ اعلام میگردد.) پس از تأیید توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مجوز قبل از چاپ کتاب صادر میگردد.(در این مجوز نام کتاب، مؤلف، مترجم، قطع، تیراژ نوبت چاپ تاریخ وشماره درخواست و شابک کتاب اعلام میشود.)
۳- مراحل چاپ وصحافی:
الف- طراحی جلد بر اساس موضوع، قطع و تعداد صفحه، زیباشناسی و سلیقهی بازار کتاب، آماده میشود.
ب- از نسخهی نهایی کتاب و جلد ماکت تهیه شده و پس از بررسی مجدد (ناشر و مؤلف) جهت تهیه زینک به لیتوگرافی ارسال میگردد. (کتابهای با تیراژ زیر ۳۰۰ معمولاً به روش چاپ دیجیتال چاپ میشود و نیازی به لیتوگرافی و زینگ ندارند و از نظر هزینهی چاپ، با چاپ دیجیتال مقرون به صرفهتر هستند.)
ج: برسی اوزالید کتاب با ماکت نهایی کتاب. اوزالید توسط نمونهخوان و مسؤل فنی چاپ در نشر بررسی میشود.اوزالید نسخهای است بهرنگ آبی که از زینکهای کتاب تهیه میشود. اوزالید برای اطمینان از صحت فرمبندی و اشکالات نهایی قبل از زینگ بررسی میشود. (هرگونه تغییر و اصلاح پس از این مرحله هزینهبر است.) در صورت تأیید نهایی اوزالید، زینک گرفته میشود.
د _تهیه ملزومات چاپ مانند کاغذ ومقوا با کیفیت مورد نظر و قطع و مقدار مورد نیاز وتحویل آن به چاپخانه.
ه –زینک جلد و متن به چاپخانه ارسال میشود.( زینک جلد معمولاً چهار رنگ است و چهار زینگ است و چاپ متن کتاب بر روی زینگهای تک رنگ است که معمولا هر ۸ صفحه بر یک زینگ چاپ میشود.)جلد بر برگهای مقوای گلاسه با گرم بالاتر چاپ میشود معمولاً ۲۵۰ تا ۳۰۰ و متن بر برگهای با گرم پایینتر معمولا ۷۰ گرم.
ز – برای جلوگیری از خط و خش و استحکام بیشتر جلد کتاب از سلفون (مات و براق) یا یووی استفاده میشود. صحافی آخرین مرحلهی تهیهی کتاب میباشد که پس از تا و ترتیب متن، جلد گذاری، برش، کتاب را آمادهی بستهبندی (شرینگ) میکند. (گاهاً جلدهای سخت صحافی دستی میشود) بسته به نوع درخواست کار از صحافی و ماشینهای کار صحافی ممکن است همهی کارها در یک مرکز چاپ و صحافی یا در چند واحد انجام شود.
۴- مراحل نهایی تولید کتاب:
الف- تعدادی معین از کتاب نشر یافته به همراه فرمهای مخصوص و کپی مجوز قبل از چاپ به اداره ارشاد ارسال میگردد و بازرس اداره ارشاد بعد از بررسی در صورت عدم مغایرت فرم اعلام وصول را صادر میکند و با این فرم به کتاب اجازه پخش داده میشود. (بخشهایی از این مرحله هم کامپیوتری است)
ب-انتقال کتاب به انبار نشر و معرفی به مراکز پخش کتاب، مطبوعات وسایتهای معرفی کتاب، شروع رسمی برای گردش کتاب در چرخهی فروش و مخاطبیابی است.